જો તમે હમણાં જ GST નોંધણી લીધી હોય, તો સૌથી પહેલાં જે વસ્તુ લગભગ બધાને મૂંઝવે છે તે એ છે કે એકસરખા સેલ પર ક્યારેક બે ટેક્સ લાગે છે તો ક્યારેક એક જ. આ મનસ્વી લાગે છે, પણ નથી.
ત્રણ શબ્દો, એક-એક લાઇનમાં
CGST એટલે Central GST, જે કેન્દ્ર સરકાર વસૂલે છે. SGST એટલે State GST, જે રાજ્ય સરકાર વસૂલે છે. IGST એટલે Integrated GST, જે કેન્દ્ર સરકાર વસૂલે છે અને પછી કેન્દ્ર અને ગંતવ્ય રાજ્ય વચ્ચે વહેંચાય છે.
મહત્વની વાત એ છે કે આ ત્રણ અલગ-અલગ ટેક્સ રેટ નથી જેમાંથી પસંદ કરવાનું હોય. આ એક જ કુલ ટેક્સને વહેંચવાની બે અલગ-અલગ રીતો છે.
નિયમ: આ supply ક્યાં જાય છે તેના પર આધારિત છે
જો તમારો વ્યવસાય અને place of supply એક જ રાજ્યમાં હોય, તો ટેક્સ અડધો-અડધો વહેંચાય છે: CGST વત્તા SGST. જો તે અલગ-અલગ રાજ્યોમાં હોય, તો સંપૂર્ણ રકમ IGST તરીકે વસૂલવામાં આવે છે.
એટલે એક જ રેટ પર એકસરખા સેલમાં, તમારા જ રાજ્યના ગ્રાહકને બે ટેક્સ લાઇન દેખાય છે, અને બીજા રાજ્યના ગ્રાહકને એક. ગ્રાહક જે કુલ રકમ ચૂકવે છે તે બંને પરિસ્થિતિમાં સરખી જ હોય છે. ફક્ત સ્પ્લિટ અલગ હોય છે.
Place of supply નો ખરો અર્થ
અહીં થોડું અટકીને સમજવું જરૂરી છે, કારણ કે અહીં મોટા ભાગની ભૂલો એ માની લેવાથી થાય છે કે place of supply એટલે ગ્રાહકનું બિલિંગ સરનામું.
જે માલ મોકલવામાં આવે છે, તેના માટે સામાન્ય રીતે તે જગ્યા હોય છે જ્યાં માલ ડિલિવર થાય છે. કાઉન્ટર પર હાથોહાથ આપેલા માલ માટે, તે જગ્યા હોય છે જ્યાં સેલ થાય છે. સેવાઓ માટે નિયમો સેવાના પ્રકાર પ્રમાણે બદલાય છે, અને કેટલીક શ્રેણીઓના પોતાના ખાસ નિયમો છે.
ખરેખર મુશ્કેલી ત્યાં આવે છે જ્યારે ગ્રાહકનું નોંધાયેલું સરનામું એક રાજ્યમાં હોય પણ તે ડિલિવરી બીજા રાજ્યમાં લેતો હોય. આ એક સાચી પરિસ્થિતિ છે, અને એટલે જ place of supply ટેક્સ ઇન્વોઇસ પર એક અલગ ફીલ્ડ છે, ગ્રાહકના રેકોર્ડ પરથી આપોઆપ નક્કી થતી વસ્તુ નથી.
સ્પ્લિટ ખોટો હોવો એ સાચી સમસ્યા કેમ છે
ખોટો સ્પ્લિટ એ કોસ્મેટિક ભૂલ નથી. આનાથી અસર થાય છે કે તમારો ખરીદનાર શું ક્લેમ કરી શકે, અને જ્યારે બંને બાજુથી રિટર્ન ફાઇલ થાય છે ત્યારે આ મિસમેચ તરીકે સામે આવે છે. પછીથી સુધારો કરવો એટલે ક્રેડિટ નોટ અને amended filing, જે સેલ સમયે જ યોગ્ય કરવા કરતાં ઘણું વધારે કામ છે.
આ ઘણી વાર ક્યારેક-ક્યારેક નહીં પણ સતત થતી ભૂલ હોય છે. જો તમારા બિલિંગ સેટઅપમાં તમારા પોતાના વ્યવસાયનું રાજ્ય ખોટું નોંધાયેલું હોય, તો કોઈની નજર પડે ત્યાં સુધી તમારું દરેક ઇન્વોઇસ તે જ દિશામાં ખોટું રહે છે અને આખો સમયગાળો ફરીથી તપાસવો પડે છે.
તમારા બિલિંગ સેટઅપ માટે આનો અર્થ શું
આ નિયમ સંપૂર્ણપણે બે વસ્તુઓ પર આધારિત હોવાથી, તમારું પોતાનું નોંધાયેલું રાજ્ય અને place of supply, વ્યવહારુ રીત એ છે કે બંને એકવાર જ યોગ્ય નોંધો, દરેક સેલ પર કાઉન્ટર પરની વ્યક્તિ નિર્ણય લે તેના બદલે.
પછી સોફ્ટવેરે આ નિયમ આપોઆપ લાગુ કરવો જોઈએ. આ ખરેખર ઉકેલાયેલું કામ છે: બંને રાજ્યો ખબર હોય ત્યારે સ્પ્લિટ સંપૂર્ણપણે નિશ્ચિત હોય છે, અને બિલિંગ સમયે કોઈ પણ માણસે નિર્ણય લેવો પડતો નથી.
આંકડા બદલાય છે, પદ્ધતિ બદલાતી નથી
જાણી જોઈને, આ લેખમાં રેટ સ્લેબ કે થ્રેશોલ્ડ આપ્યા નથી. આ સમયાંતરે બદલાતા રહે છે, અને જે લેખ આ વિશ્વાસપૂર્વક જણાવે છે તે એક વર્ષ પછી ચૂપચાપ ખોટો ઠરે છે. તમારા માલના રેટ, અને તમારા ટર્નઓવર પર લાગુ કોઈપણ થ્રેશોલ્ડ, તમારા CA પાસેથી કન્ફર્મ કરવું સારું, કોઈ બ્લોગ પોસ્ટ પરથી નહીં.
જે બદલાતું નથી તે ઉપર જણાવેલી રચના છે: એક જ રાજ્ય એટલે CGST વત્તા SGST, અલગ-અલગ રાજ્યો એટલે IGST, અને place of supply જ નક્કી કરે છે કયું લાગુ થશે.
એક જ સેલ, બે રીતે ગણતરી કરીને
ધારો કે એક માલની સેલ છે જેના પર રેટ અઢાર ટકા છે, અને તે લાઇનની taxable value એક હજાર રૂપિયા છે. આ સેલ પર ટેક્સ એકસો એંસી રૂપિયા થાય છે, અને આ આંકડો ગ્રાહક ક્યાં છે તેના પર આધારિત નથી.
જો place of supply તમારા જ રાજ્યમાં હોય, તો ઇન્વોઇસમાં બે લાઇન દેખાશે: નેવું રૂપિયા CGST અને નેવું રૂપિયા SGST. જો તે બીજા રાજ્યમાં હોય, તો ઇન્વોઇસમાં એક લાઇન દેખાશે: એકસો એંસી રૂપિયા IGST. બંને પરિસ્થિતિમાં ગ્રાહક એક હજાર એકસો એંસી રૂપિયા ચૂકવે છે.
એકવાર આ રીતે સમજી લીધા પછી આ નિયમ મનસ્વી લાગતો નથી. આ સ્પ્લિટ એક એકાઉન્ટિંગ પ્રશ્ન છે કે કઈ સરકારને શું મળે છે. આ પ્રશ્ન નથી કે તમારો ગ્રાહક ઓછું કે વધારે ચૂકવે છે.
લોકો ક્યાં ફસાય છે
મોટા ભાગની ભૂલો ત્રણ પરિસ્થિતિઓમાં થાય છે. એક રાજ્યમાં નોંધાયેલો ગ્રાહક જે બીજા રાજ્યમાં ડિલિવરી લેતો હોય. એવો વ્યવસાય જેણે જગ્યા બદલી પણ બિલિંગ સેટઅપમાં નોંધાયેલું રાજ્ય ક્યારેય અપડેટ ન કર્યું. અને કાઉન્ટર સ્ટાફ જે સોફ્ટવેર પરવાનગી આપે તો જાતે હાથે સ્પ્લિટ પસંદ કરે.
આ ત્રણેય માહિતીની ખામી નહીં પણ સેટઅપની સમસ્યાઓ છે, જે એક સારી વાત છે: આને વારંવાર યાદ રાખવાને બદલે એકવાર જ સુધારવું પૂરતું છે.
Vanij આ કેવી રીતે સંભાળે છે
Vanij તમારી ફર્મનું રાજ્ય તમારી Business Profile માંથી લે છે અને ગ્રાહકનું રાજ્ય તેના રેકોર્ડ પરથી, પછી દરેક ટેક્સ ઇન્વોઇસ પર આપોઆપ સ્પ્લિટ લગાવે છે. તમારું ઇન્વોઇસ સાચી લાઇનો બતાવે છે કોઈએ કાઉન્ટર પર આમાંથી પસંદ કર્યા વગર.
સૌથી પહેલા કયો ડોક્યુમેન્ટ જારી કરવો તે જાણવા માટે જુઓ GST Invoice vs Bill of Supply vs Simple Bill, અથવા GST અને Compliance FAQ.
